Sterke groei van geldmarkt-ETF's
Hoewel het marktaandeel van traditionele beleggingsfondsen nog altijd veel groter is dan dat van indextrackers, wint de laatste groep steeds verder terrein in Europa.
Zagen gewone Europese beleggingsfondsen in de periode januari tot en met november 2011 zo’n 73,9 miljard euro uitstromen, Europese trackers, Exchange Traded Funds (ETF’s), zagen daarentegen bijna 17,2 miljard euro instromen.
Dit blijkt uit cijfers van dataleverancier Lipper. Aandelentrackers - de populairste ETF's - bevatten volgens de recentste cijfers van Lipper zo’n 8 procent van het totale beheerd vermogen van alle aandelenfondsen.
Cijfers laten zien dat vorig jaar dit beeld niet op alle terreinen hetzelfde was. Bij bijvoorbeeld Europese aandelen en euro-obligaties hadden zowel traditionele beleggingsfondsen als de ETF's te maken met uitstroom.
Geldmarktfondsen
Europese beleggers stapten afgelopen jaar ook massaal uit beleggingsfondsen die beleggen in kortlopend rentedragend papier genoteerd in euro’s. Deze geldmarktfondsen hadden in de periode januari tot en met november te maken met een uitstroom van 34,3 miljard euro.
Trackers op eurogeldmarkt-indices zagen daarentegen juist 654 miljoen euro binnenkomen, zo blijkt uit data over de netto in en uitstroom van Lipper.
Beperkte uitstroom
Directeur Hans Janssen Daalen van de Dutch Fund and Asset Managament Association (Dufas) nuanceert dit cijfer door er op te wijzen dat er in geldmarktfondsen in totaal zo’n 1100 miljard euro zat en de uitstroom dus maar zo’n 3 procent bedroeg.
De totale omvang van geldmarkt-ETF’s is volgens hem zeer bescheiden.
Hoofd onderzoek Ed Moisson van Lipper licht toe dat het voornamelijk institutionele beleggers zijn die beleggen in geldmarktfondsen. Deze partijen gebruiken ETF's om snel een positie in een bepaalde markt te verkrijgen of in te spelen op een koersdaling.
Ongeveer 75 tot 80 procent van de ETF-handel in Europa komt volgens Moisson voor rekening van institutionele beleggers.’ De uitstroom uit de euro-geldmarktfondsen had volgens hem te maken met onzekerheid over de euro.
Europese fondsen die beleggen in Britse en Amerikaanse geldmarktpapier konden wel nieuw geld verwelkomen.
Short gaan
Dat juist de verkoop van euro-geldmarkt-ETF’s is toegenomen kan mogelijk verklaard worden doordat institutionele beleggers trackers gebruiken om in te spelen op een koersdaling door short te gaan.
Dit proces kan tot instroom leiden als er een nieuwe ETF moet worden gecreërd om de shortpositie terug te draaien, of als de positie open blijft staan.
Duitse aandelen
Hetzelfde fenomeen heeft zich volgens Moisson mogelijk voorgedaan bij Duitse aandelen. Europese beleggingsfondsen die beleggen in Duitse aandelen hadden de eerste elf maanden van 2011 te maken met een kleine uitstroom van 133,3 miljoen euro.
Trackers op Duitse aandelen hadden in dezelfde periode een instroom van maar liefst 12,8 miljard euro en kunnen daarmee voor de best verkochte Europese ETF’s doorgaan. 'Mogelijk zijn deze ETF's gebruikt zijn om in te spelen op een daling van de DAX', aldus Moisson.
Ook uit cijfers van BlackRock, waar ETF-aanbieder iShares onder valt, blijkt dat er afgelopen jaar sprake is geweest van een instroom in euro-geldmarkt-ETF’s en trackers op Duitse aandelen.
Transparantie
Volgens Roel Thijssen, hoofd iShares Benelux kan het zijn dat een deel van de instroom in deze ETF’s het gevolg is van short gaan. Maar de instroom kan volgens hem ook worden verklaard door ‘de grote behoefte van beleggers aan producten die goedkoop en transparant zijn’.
Daarnaast zegt ook hij dat er in deze onzekere markten behoefte is aan producten waar beleggers snel in en uit kunnen stappen.
De cijfers van Lipper laten verder zien dat Europese fondsen die beleggen in Noord-Amerikaanse aandelen geld zagen instromen (+ 218,6 miljoen euro). Maar de instroom in Noord-Amerikaanse aandelen-ETF’s was vorig jaar met 3,3 miljard euro veel groter.
‘Ook de S&P 500 bevat heel degelijke bedrijven’, aldus Thijssen. ‘Bovendien was 2011 tot en met augustus nog heel goed.'
Bovenaan het lijstje met best verkochte traditionele beleggingsfondsen staan wereldwijde obligatiefondsen. Dit komt volgens Moisson vooral door het succes van de wereldwijde obligatiefondsen van Frankin Templeton en Pimco aan het begin van het jaar.
Asset allocatiefondsen
Andere Europese beleggingsfondsen die goed verkocht zijn in 2011 zijn asset allocatiefondsen. Dit zijn in de systematiek van Lipper in tegenstelling tot de verschillende soorten mixfondsen, fondsen die zonder restricties in verschillende soorten effecten beleggen.
Veel asset allocatiefondsen zijn volgens Moisson absolute returnfondsen. Hier was vraag naar afgelopen jaar. Ook de opkomende marktenobligatiefondsen waren populair.
Opvallend is dat Nederlanders vorig jaar uit Nederlandse aandelenfondsen zijn gestapt. Andere Europese landen hadden hetzelfde verschijnsel. Opvallend is echter dat Nederlanders, anders dan andere Europese beleggers niet uit, maar in Europese aandelenfondsen stapten.
Dit artikel heeft op maandag 16 januari op de beleggingsfondsenpagina in Het Financieele Dagblad gestaan.
